Qëllimi i hulumtimit

Qëllimi i këtij hulumtimi është të nxjer në pah potencialin ekonomik për zhvillimin e ekonomisë rurale dhe turizmit rural tek në rajonin e quajtur Stanet e Shipkovicës si edhe tek të gjithat entitetet joformale që ekzistojnë në pjesën malore të rajonit të Pollogut.

Hulumtimi është pjesë e projektit "Stanet e Shipkovicës - Përvoja autentike", financuar nga CNVP.

Për realizimin e këtij hulumtimi janë përdorur disa metoda dhe teknika edhe atë:

• Hartimi i një pyetësori i shpërndarë tek një masë më e gjerë e njerëzve potencial
• Përvoja direkte jetësore e realizuesit të këtij hulumtimi
• Komunikimi me banorë të më të vjetër që ndër vite kanë jetuar në këto vise
• Intervista në terren me pronarët/banorët e stanëve

Parku Kombëtar Mali Sharr

Mali Sharr është një masiv i madh malor i lartë që shtrihet përgjatë zonës kufitare midis Maqedonisë së Veriut dhe Kosovës. Zona e Malit Sharr përfaqëson një pikë të nxehtë të biodiversitetit evropian me vlera të jashtëzakonshme natyrore.

Më 30 qershor 2021, Kuvendi i RMV-së shpalli një pjesë të Malit Sharr si Park Kombëtar. Sipas kritereve të IUCN-së, parku i përket kategorisë II të zonave të mbrojtura – Park Kombëtar, me më shumë se 75% të territorit nën një shkallë të lartë mbrojtjeje.

Parku shtrihet në një sipërfaqe prej mbi 62,705 hektarësh dhe është i pasur me pyje, livadhe, liqene akullnajore, rrjedha ujore dhe një morfologji të larmishme gjeografike.

Historiku i Staneve të Shipkovicës

Stanet e Shipkovicës janë të vendosura në një lokacion shumë atraktiv. Ndodhen hiç më shumë se 4 kilometra nga Kodra e Diellit. Aktualisht ka 63 Stane, të cilat kohët e fundit më së shumti ju ngjajnë vikend-shtëpizave se sa staneve të vërteta.

Nga stanet tërësisht tradicionale si në kohërat e kaluara ka ngel vetëm një - Stani i Neshatit, një bari që ende në mënyrën më tradicionale të mundshme, vazhdon me kultivimin e bagëtive të imta.

Sot pjesa dërmuese e tyre përdoren për qëllime rekreacioni, fundjavë me familje e me miq. Banorë që ende meren me bagëti dhe që vazhdojnë e përdorin objektet e përkohshme janë hiç më shumë se 7 familje.

Turizmi rural si formë alternative për zhvillimin ekonomive rurale

Stanet mund të transformohen në qendra të vogla turistike, ku vizitorët mund të përjetojnë jetën tradicionale malore: ushqim bio, përgatitje djathi, ecje në natyrë, eksplorim të florës dhe faunës.

Rajoni i Sharrit ofron disa lloje potenciale të turizmit:

• Agroturizmi: Vizitorët përjetojnë jetën në stan, ndihmojnë në blegtori, shijojnë produkte tradicionale
• Eko-turizmi: Ecje në natyrë, vëzhgim i florës/faunës, eksplorim i liqeneve dhe shtigjeve
• Turizmi kulinar: Degustim i ushqimeve tradicionale: flija, djathi, mishi i thatë, etj.
• Turizmi sportiv: Ecje, çiklizëm malor, kamping, ski në dimër në afërsi të Popova Shapkës
• Turizmi kulturor: Promovimi i zakoneve, festave dhe veshjeve tradicionale të zonës

Gjetjet nga hulumtimi

Nga gjithsej 21 të anketuar rezulton se:

• 11 prej tyre e kanë në shfrytëzim stanin më shumë se 10 vjet
• 13 prej tyre janë pronarë të parë kurse 8 nga të anketuarit e kanë të trashëguar
• Vetëm 7 prej tyre e përdorin për ruajtjen e bagëtive, kurse 14 të tjerët e shfrytëzojnë vetëm për pushim
• 16-të nga të anketuarit besojnë se Stanet e Shipkovicës mund të ndihmojnë në ekonominë rurale
• 19 nga të anketuarit janë të interesuar për projekte që do të ndihmonin në përmirësimin e kushteve

Mundësitë e identifikuara

Përfundim

Ky hulumtim, ndoshta i pari i këtij lloji, do shërbejë si një burim informacioni për historikun dhe zhvillimin e staneve të Shipkovicës. Rëndësia e tij qëndron në identifikimin e potencialit turistik gërshetuar me mundësitë e ekonomive të vogla familjare joformale.

Në hulumtim u përfshinë 21 persona, e të cilët si ofertë finale për turistët potencial ofruan:

• Akomodim
• Ushqime tradicionale
• Guidë
• Shëtitje në natyrë për të parë florën dhe faunë